Diyarbakır Rehberi
Diyarbakır Surları 24/08/2014

Diyarbakır Surları

Diyarbakır surları, tarihi sur kapıları efsanevi burçlar ve kaleler.

Artuklu KArtuklu Kemeriemeri (Kemera Artüqiyan) 
 
Artuklu Kemeri içkale'ye girişi sağlar. 10 rn genişliğinde, sivri kemerli bu girişin üzerindeki büyük boyutlu yazılı kitabede 1206-1207 tarihi yazılıdır. Kemerin her iki tarafında aslan ile boğa mücadelesini işleyen bir kabartma vardır aynı kabartma Ulu Cami'nin doğu girişinde de vardır.. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Amida Höyük ve Artuklu Sarayı   (Gire Amida Seraya Artüqiyan) 
 
İçkale'nin kuzeybatısında yer alan Arnida Höyük, Diyarbakır'ın aynı zamanda kuruluş noktası. Bu höyükte, 1961-1962 yıllarında yapılan arkeolojik kazılarda kent tarihi hakkında birçok bilgi ve belgenin yanısıra, Artuklu Hükümdarı Melik Salih Nasreddin Mahmud (1200-1222) dönemine ait bir sarayın temelleri açığa çıkarıldı. Zengin renkli taş mozaik ve çini süslemelerle oldukça gösterişli selsebil ve haçvari eyvanlarla çevrili fıskiyeli bir havuza sahip olan sarayın, renkli taş ve cam küplerden oluşan mozaik süslemeleri burada görülüyor. Doğu bölümünde de saraya çıkışı sağlayan merdivenler açığa  çıkarıldı ve saray girişirıin Artuklu kemerinin yanından olduğu belirlendi. Bu sarayda Ortaçağ'ı aydınlatan Cizreli Kürt bilim insanı El Cezeri'nirı yaptığı robotlar kullanılmış. 
 
 
 
İçkale  (Kela Navin) 
 
İçkale, şehir surları Romalılar tarafından yapılmasıyla özel bir önem kazandı ve her devirde  yönetim merkezi oldu. 
Surların kuzeydoğu köşesinde yer alan İçkale'deyerleşrne, bölgenin  ilk yerleşik halkı olan Hurri-Mitanniler (M.Ö. 3700-3500) dönemine kadar iner. İçkale'de yer alan höyük, arkeoloji literatüründe Aınida Höyük olarak geçer; tarihi M.Ö. 6000 yılına kadar gider, kentin ilk kurulduğu noktadır. Uzun bir dönem hapishane olarak kullanılan İçkale'deki Artuklu Kervansarayı, birçok dengbôjin klamına konu oldu. Burada bulunan diğer tarihi mekanlar ise 2005 yılına kadar Jandarma Askeri Birliği olarak kullanıldı. 
 
DİYARBAKIR SURLARI
 
Burçlar (Bircôrı Amede) 
 
Dağkapı Burcu
 
Dağkapı Burcu (Birce Deriye Çiye) 
 
Harputkapı olarak da bilinen kapının sağındaki ve solundaki burçlarda  Bizans, Roma, Selçuklu, Arap ve Osmanlı kitabelerinin yanı sıra çok sayıda hayvan, bitki, üzüm salkımı, haç, güneş ve Kral Süleyman Mührü'nün kabartmaları yer alınaktadır. Şu an Dağkapı Burcu'nun  alt katında sergi salonu ve Turizm Danışma Bürosu hizmet veriyor.
 
 
Kaçi Burcu Dİyarbakır
 
Kız Burcu-Keçi Burcu (Birca Keçike) 
 
Keçi Burcu, Mardinkapı adıverilen mahallede yer alıyor. Güneş Tapınağı üzerinde kurulan bu burcun kesin yapım tarihi bilinmemekle birlikte, üzerinde yer alan kitabeden Mervaniler tarafından onarıldığı bilgisine ulaşılıyor. Hevsel Bahçeleri'nin, tarihi Ongözlü Köpru'nün, Dicle Nehri'nin, Kırklar Dağı'nın, Seman Köşkü'nün (Gazi Köşkü) ve Suriçi'nin panoramik açıdan izlenebileceği en muhteşem noktalardan biri olan. Keçi Burcu Diyarbakır Surları üzerindeki en eski ve en büyük burç özelliği taşımaktadır. Burcun içinde ön kemerinin taşı üzerinde bulunan kuş figürü dikkat çekiyor. İçinde geçmişte zindan olarak kullanılan bir bölüm var. Burç 2004 yılında Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü tarafından restore edilmiş ve halen sergi alanı ve resepsiyon salonu olarak kullanılmaktadır. Burcun üstünde güneşin batışını Dİyarbakır'ın kaçak çayını yudumlarken izleyebilirsiniz.
 
Keçi Burcu için söylenmiş bir mani;: 
 
Birca Keçike zozan e (Kız Burcu yayladır)
Seyrangeha qfzan e (Kızların seyrangahıdır)
Ez yara xwe nas dikim (Ben yarimi tanırım)
Tava hiva rezan e (Bağların ay ışığıdır) 
 
Evli Beden Burcu Diyarbakır Rehberi
 
Ulu-Evli Beden Burcu (BircaŞagirt) 
 
ı2o8 yılında yapılan bu Artuklu eseri, silindirik yapısı, onu çevreleyen kitabesi, çift başlı kartal ve Mezopotamya mitolojisi kökenli kanatlı aslan (sfenks) kabartmasıyla dönemin en güzel eserlerinden. 
 
Diyarbakır Rehberi Yedi Kardeş Burcu
 
Yedi Kardeş Burcu (Birca Hosta) 
 
Artuklu Dönemi (1208) eseri olan burç, Evli Beden Burcu ile aynı dönemde inşa edildi. Burca adını veren ise Usta Çırak Efsanesi. Burç üzerinde, çift başlı kartal ve aslan kabartmaları var. Kitabeye, burcu yaptıranlar için dualar işlenmiş. 
 
Nur Burcu (Birca Nur) 
 
Nur Burcu Koşan at figürü1089 yılında Selçuklu hükümdarı Melikşah tarafından yaptırıldı. Mimarı Selamioğlu Urfalı Muhammed. 
Kufi yazıyla yazılmış kitabesi ve çeşitli hap-an figürleriyle en zengin burç, Nur Burcu. Burç üzerinde bulunan uzun boynuzlu keçi ile koşan at figürlerindeki gelişmişlik dikkat çekici. Burcun kitabesinin yanında bulunan güvercin motifi ile bunun hemen altında bağdaş kurmuş bir şekilde oturan kısa saçlı. eli ile ayaklarını tutan çıplak kadın rölyefi ise İslami dönem egemenliği olmasına rağmen Diyarbakır'da sanatın ne kadar gelişkin olduğunu gösteriyor. 
 
 
 
Surların Efsanesi 
 
Efsaneye göre, bölgenin hükümdarı kent surlarının batısına bezemeli iki burç inşa edilmesini ister. Bu işle görevlendirilen kişi Yedi Kardeş Burcunun inşasını üstlenirken çırağına da Evli Beden burcunu inşa etmesini söyler. Burçlar inşa edildikten sonra çevresindekilerle birlikte durumu inceleyen hükümdar Evli Beden'in diğerinden daha üstün olduğu sonucuna varır.  Bu durumu içine sindiremeyen usta da kendini Yedi Kardeş burcundan aşağı atarak yaşamına son verir. Ustasının intiharına içerleyen çırak da kendini surlardan aşağı atar. Bu olaydan sonra Evli Beden ile Yedi Kardeş Burçları dahil anılan bölge "Ben u Sen" adıyla anılır. 
 
Diyarbakır Kapıları
 
 
Diyarbakır surlarının dört ana kapısı bulunuyor. Bunlar, Dağkapı, Mardinkapı, Urfakapı, Yenikapı. İçkale'de de Saraykapı, Küpelikapı, Fetihkapı ve Oğrunkapı olmak üzere dört kapı bulunmakta. Fetihkapı ile Oğrunkapı dışarıya, Saraykapı ve Küpelikapı ise şehrin içine açılıyor. Fetih ve Oğrun kapıları bugün kullanılmıyor. 
 
Mardinkapı (Deriye Merdinô) 
 
Diyarbakır'ın güneyinde yeralan Mardinkapı'ya, Telkapısı ya epekapısı da denir. Kapı onarılarak, kullanıma açıldı. 
 
Diyarbakır Dağkapı
Dağkapı (Deriye Çiye) 
 
entin Harput'a açılan kapısıdır. ı932 yılında dönemin valisi tarafından, kentin 
hava alması için Dağkapı Burcu ile Tek Beden Burcu arasındaki iki burç ve yaklaşık 200 m'lik 
sur, yıktırıldı. 
Urfa Kapı Diyarbakır
Urfakapı (Deriye Rııhayô) 
 
Şehrin batısında yer alan Urfakapıya, Ruınkapı veya Halepkapısı da denir. Urfa Kapı'da  eskiden iki giriş vardı. Biri, demir kanatları hayvan başlı ve süslü, üzerinde çift başlı kartal sembolü bulunan, Selçuklular 
tarafından onarılan, Melik Ahmet Caddesi' ne açılan kapı, diğeri de 
Bizanslılar döneminde, Meryem Ana Kilisesi' ne doğrudan bağlantılı ve ~ rahipler ve rahibeler tarafından kullanıldığı bilinen taş kemerli kapı.
 
Yenikapı (Deriye Nu) 
Şehrin doğu kapısı olan Yenikapı, basık kemerli ve tek girişlidir. Kenti Dicle Nehri'ne bağlar. Bu nedenle Sukapısı ya da  Dicle Kapısı olarak da biliniyor. 
 

 

Bu haber 4048 kez okundu.
Diyarbakır Rehberi Kategorisindeki Son Haberler
  1. 1. Diyarbakır Gezilecek yerler (187 kez okundu.) - 17/06/2018
  2. 2. Diyarbakır’da Ne Yenir? Nerede Yenir? (269 kez okundu.) - 05/06/2018
  3. 3. Diyarbakır Otelleri Konaklama Rehberi (177 kez okundu.) - 03/06/2018
  4. 4. Diyarbakır Forum AVM Servis (6956 kez okundu.) - 01/07/2017
  5. 5. Diyarbakır Forum AVM 'de Ramazan Geceleri (694 kez okundu.) - 11/06/2017
  6. 6. Diyarbakır Leman Kültür Cafe İftar Menüsü (1170 kez okundu.) - 10/06/2017
  7. 7. Diyarbakır İftar Vakitleri (517 kez okundu.) - 09/06/2017
  8. 8. Diyarbakır'da Yeni Otobüsler Hizmet Vermeye Başladı. (526 kez okundu.) - 08/06/2017
  9. 9. Diyarbakır YAZ Spor Okullarına Kayıtlar Başladı (459 kez okundu.) - 08/06/2017
  10. 10. DİYARBAKIR'DA GEZİLECEK MEKANLAR (2425 kez okundu.) - 30/07/2016
Facebook Yorumları